Rehber

Gayrimenkul Terimleri Sözlüğü

Name: Zayrova Gayrimenkul
Address: Özalper Mahallesi, Kardeşlik Sokağı, No: 6 - Bilal Apt/1, Yeşilyurt, Malatya, TR
Telephone: +905019501111

Tapu, imar, yapı, kira ve ödeme süreçlerinde en sık karşılaşılan terimlerin sade tanımları.

Zayrova Gayrimenkul · Güncelleme: 11 Kasım 2026 · 9 dk okuma

Tapu ve mülkiyet

Tapu senedi: Taşınmazın kime ait olduğunu gösteren resmî belgedir. Esas olan tapu kütüğündeki kayıttır; senet bu kaydın özetidir.
Ada ve parsel: Kadastro paftasında taşınmazın yerini belirleyen numaralardır. Ada, yollarla çevrili alanı; parsel, bu alan içindeki tek bir taşınmazı ifade eder.
Bağımsız bölüm: Bir binada ayrı kullanılabilen ve kendine ait tapusu olabilen daire, dükkân gibi bölümdür.
Arsa payı: Kat mülkiyeti veya kat irtifakında, her bağımsız bölüme düşen arsa hissesidir. Kentsel dönüşümde hakların hesaplanmasında belirleyicidir.
Kat mülkiyeti: Yapı kullanma izni alınmış bir binanın bağımsız bölümleri üzerinde kurulan mülkiyettir.
Kat irtifakı: Tamamlanmamış veya iskânı alınmamış bir binada, ileride bağımsız bölüm olacak yerler için arsa payına bağlı olarak kurulan haktır.
Hisseli tapu: Bir taşınmazın birden fazla kişiye pay oranında ait olduğu tapudur. Hangi bölümün kime ait olduğu tapuda gösterilmez.
İpotek: Bir borcun güvencesi olarak taşınmaz üzerine kurulan rehin hakkıdır. Konut kredilerinde banka lehine kurulur.
Haciz: Bir alacak nedeniyle taşınmazın satışını kısıtlayan icra kaydıdır.
Şerh: Kira, satış vaadi, önalım gibi kişisel hakların tapu kütüğüne işlenerek üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir hâle getirilmesidir.
Beyanlar hanesi: Tapu kütüğünde taşınmazla ilgili bilgilendirici kayıtların yer aldığı bölümdür; riskli yapı kaydı ve yönetim planı gibi bilgiler burada görünür.
İrtifak hakkı: Bir taşınmazın başka bir taşınmaz veya kişi yararına belirli ölçüde kullanılmasına izin veren haktır; geçit hakkı buna örnektir.
İntifa hakkı: Bir kişinin, mülkiyeti başkasına ait taşınmazdan yararlanma ve gelirini alma hakkıdır.
Önalım (şufa) hakkı: Paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde, diğer paydaşların o payı aynı koşullarla öncelikle satın alma hakkıdır.
Cins tashihi: Tapudaki niteliğin, örneğin arsa olan bir kaydın bina olarak değiştirilmesi işlemidir.
TAKBİS: Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi; tapu kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu sistemdir.

İmar ve yapı

İmar durumu: Belediyenin bir parsel için yapılaşma koşullarını gösteren belgesidir: kullanım amacı, kat yüksekliği, çekme mesafeleri, TAKS ve KAKS gibi.
TAKS: Taban alanı katsayısı; binanın oturduğu alanın parsel alanına oranıdır.
KAKS (emsal): Kat alanı katsayısı; toplam inşaat alanının parsel alanına oranıdır. Bir arsaya ne kadar yapı yapılabileceğini gösterir.
Çekme mesafesi: Binanın parsel sınırlarından bırakması gereken asgari uzaklıktır.
Yapı ruhsatı: İnşaata başlamadan önce belediyeden alınan izindir.
Yapı kullanma izin belgesi (iskân): Binanın ruhsat ve projesine uygun tamamlandığını gösteren, kullanımına izin veren belgedir.
Yapı denetimi: İnşaatın proje ve mevzuata uygunluğunun yetkili yapı denetim kuruluşunca denetlenmesidir.
Aplikasyon: Parselin sınırlarının harita mühendisince arazide işaretlenmesidir.
Kadastro: Taşınmazların sınırlarının ölçülerek haritaya ve tapu kayıtlarına geçirilmesidir.
Riskli yapı: 6306 sayılı Kanun kapsamında yetkili kuruluşça yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı tespit edilen yapıdır.
Enerji kimlik belgesi: Binanın enerji tüketimi ve sınıfı hakkında bilgi veren belgedir.

Alım satım ve ödeme

Yetkilendirme sözleşmesi: Emlak işletmesiyle yapılan, hizmetin kapsamını, süresini ve hizmet bedelini gösteren yazılı sözleşmedir.
Hizmet bedeli: Emlak işletmesine ödenen bedeldir. Satışta KDV hariç yüzde 4, kiralamada KDV hariç bir aylık kira üst sınırı vardır.
Kapora: Anlaşmanın ciddiyetini göstermek için verilen ön ödemedir. Koşulları ve iade durumu yazılı olarak kararlaştırılmalıdır.
Satış vaadi sözleşmesi: Taşınmazın ileride satılacağını taahhüt eden, noterde düzenlenen sözleşmedir; tapu kütüğüne şerh edilebilir.
Emlak vergi değeri: Belediyenin emlak vergisini hesapladığı değerdir. Tapu harcı matrahı bu değerden düşük olamaz.
Tapu harcı: Satışta alıcı ve satıcının ayrı ayrı ödediği, satış bedelinin binde 20’si oranındaki harçtır.
Döner sermaye bedeli: Tapu işlemi için tapu müdürlüğüne ödenen ve her yıl güncellenen sabit bedeldir.
Ekspertiz: Lisanslı değerleme uzmanının taşınmazın değerini belirlediği rapordur; konut kredilerinde banka tarafından istenir.
DASK: Zorunlu deprem sigortasıdır; konutlarda tapu işleminde poliçe aranır.
Güvenli ödeme sistemi: Taşınmaz satışında satış bedelinin mülkiyetle eş zamanlı el değiştirmesini sağlayan elektronik ödeme sistemidir.

Kira

Güvence bedeli (depozito): Kiracının verdiği teminattır; konut kirasında üç aylık kirayı aşamaz.
Kira artış oranı: Konut kirasında yenilenen dönemde artış, on iki aylık TÜFE ortalamasındaki değişimi geçemez.
Tahliye taahhüdü: Kiracının belirli bir tarihte taşınmazı boşaltacağını yazılı olarak üstlendiği belgedir; kanundaki şartlara uygun olmalıdır.
Teslim tutanağı: Taşınmazın teslim edildiği andaki durumunu, demirbaşları ve sayaç değerlerini gösteren belgedir.
Aidat: Ortak alan giderleri için kat maliklerinin veya kiracıların ödediği paydır.

Kaynaklar

Son kontrol: 11 Kasım 2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat değişebileceği için işlem öncesinde güncel metni ve ilgili kurumu kontrol edin.